زمانی که از پرکاربردترین سایزهای تیرآهن حرف می زنیم، معمولا به آن هایی اشاره می کنیم که بیشترین هم خوانی را با تیپ پروژه های رایج ساختمانی و عمرانی دارند و در عین حال از نظر قیمت، تامین و اجرا برای پیمانکاران کم ریسک تر محسوب می شوند. این مقاله نشان می دهد چرا بعضی سایزها مانند 12، 14 و 16 در بسیاری از پروژه ها انتخاب اول هستند و چگونه عوامل اقتصادی و فنی، تقاضا را به سمت چند سایز مشخص هدایت می کند.
خرید انواع تیرآهن
با بهترین قیمت از فروشگاه استیل مارت
انواع رایج تیرآهن و تفاوت کاربرد آن ها
تیرآهن ها با استانداردها و مقاطع مختلف تولید می شوند و همین تفاوت ها باعث می شود یک سایز مشابه در دو نوع مقطع، رفتار متفاوتی داشته باشد. شناخت نوع تیرآهن کمک می کند انتخاب سایز دقیق تر و اقتصادی تر انجام شود.
– تیرآهن IPE
این نوع از متداول ترین گزینه ها در ساختمان سازی است و به دلیل شکل رایج و دسترسی مناسب، در بسیاری از پروژه های سبک تا متوسط استفاده می شود. در بازار، بخش بزرگی از تقاضای سایزهای پرمصرف به همین گروه مربوط است.
– تیرآهن IPN
این تیرآهن در برخی کاربردهای خاص یا پروژه هایی که با مشخصات این استاندارد طراحی شده اند، به کار می رود. تفاوت های هندسی آن می تواند روی جزئیات اتصال و برآورد وزن اثر بگذارد.
– تیرآهن های HEA و HEB
این دو گروه به خانواده تیرآهن های بال پهن نزدیک اند و معمولا برای بارگذاری های سنگین تر یا شرایطی که سختی بیشتری لازم است انتخاب می شوند. HEB نسبت به HEA عموما سنگین تر و مناسب تر برای سازه های صنعتی و پروژه های خاص است. به همین دلیل در مقایسه با IPE، سهم مصرفشان کمتر اما در پروژه های سنگین تر تعیین کننده است.

سایزهای پرکاربرد تیرآهن و کاربرد هر سایز
در عمل، سایز تیرآهن بر اساس نیاز سازه، دهانه ها، نوع کاربری و محدودیت های اجرایی تعیین می شود. با این حال بازار نشان می دهد چند سایز مشخص بیشترین گردش را دارند، چون هم در ساختمان سازی متعارف قابل استفاده اند و هم تامین آن ها ساده تر است.
– تیرآهن سایز 12
این سایز به دلیل وزن کمتر و اقتصادی بودن، در پروژه های کوچک تا متوسط بسیار پرمصرف است. در بسیاری از ساختمان های مسکونی، بخش هایی از اسکلت که بارگذاری کمتری دارند یا دهانه ها کوتاه تر است، از این سایز استفاده می کنند. نصب سریع تر و هزینه پایین تر، آن را به یکی از گزینه های ثابت بازار تبدیل کرده است.
– تیرآهن سایز 14
سایز 14 یکی از نقاط تعادل بین وزن و ظرفیت باربری است و همین ویژگی باعث می شود در سازه های متعارف شهری کاربرد گسترده داشته باشد. این سایز در تیرهای فرعی و اصلیِ برخی دهانه ها، به خصوص در ساختمان های چندطبقه با بارگذاری متوسط، انتخاب رایجی است.
– تیرآهن سایز 16
در بسیاری از پروژه ها، وقتی بارگذاری یا دهانه کمی افزایش پیدا می کند، سایز 16 به عنوان گزینه مطمئن تر مطرح می شود. این سایز در سازه های تجاری کوچک، سقف هایی با دهانه بزرگ تر و بخش هایی که نیاز به سختی بالاتر دارند، کاربرد فراوان دارد و به همین دلیل در فهرست پرکاربردترین سایزهای تیرآهن جایگاه ثابت دارد.
– تیرآهن سایز 18 و 20
این دو سایز بیشتر در پروژه های بزرگ تر، سوله ها، سازه های صنعتی و بعضی قسمت های پل ها یا دهانه های سنگین تر دیده می شوند. اگرچه حجم مصرفشان نسبت به 12 تا 16 کمتر است، اما در پروژه هایی که کنترل خیز و افزایش ظرفیت باربری اهمیت ویژه دارد، نقش پررنگی دارند.
– تیرآهن سایز 22 و 24
این سایزها معمولا برای سازه های سنگین و خاص به کار می روند؛ جایی که بارگذاری زیاد است یا طراح برای افزایش سختی و کاهش تغییرشکل به مقطع بزرگ تر نیاز دارد. مصرف آن ها به اندازه سایزهای متداول ساختمانی نیست، اما در پروژه های عظیم و صنعتی اهمیت بالایی دارند.
چرا برخی سایزها پرفروش تر و پرکاربردتر هستند؟
پرفروش بودن سایزهای پرکاربرد تیرآهن نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از منطق فنی، شرایط بازار و واقعیت های اجرایی است. چند دلیل اصلی باعث می شود سایزهای محدودی سهم بالاتری از تقاضا داشته باشند.
– الگوی غالب ساخت و ساز
بخش بزرگی از تقاضای فولاد مربوط به ساختمان های مسکونی و تجاری معمولی است. این پروژه ها غالبا دهانه ها و بارگذاری های مشابهی دارند و همین باعث می شود سایزهایی مانند 12، 14 و 16 بیش از بقیه مصرف شوند. هرچه یک سایز بتواند طیف وسیع تری از پروژه های رایج را پوشش دهد، فروش آن پایدارتر می شود.
– اقتصادی بودن و مدیریت بودجه
وزن پایین تر در سایزهای کوچک تر به معنای هزینه کمتر خرید، حمل و نصب است. بسیاری از پروژه ها به دنبال بهینه سازی هزینه هستند و تا زمانی که الزامات طراحی رعایت شود، سایزی انتخاب می شود که کمترین هزینه را با بیشترین کارایی فراهم کند. به همین دلیل سایزهای میانی که نسبت مقاومت به هزینه مناسبی دارند، بازار بهتری پیدا می کنند.
– تامین آسان و موجودی مستمر
یکی از دلایل مهم در پرفروش بودن، دسترسی سریع است. سایزهایی که تولید انبوه دارند معمولا در انبارها موجودند، تاخیر کمتری در تحویل ایجاد می کنند و ریسک توقف کارگاه را پایین می آورند. همین مزیت عملی باعث می شود پیمانکاران به سمت سایزهای پرگردش بازار گرایش پیدا کنند.

– انعطاف پذیری در طراحی و اجرا
سایزهای متداول، با دیتیل های اجرایی رایج سازگارتر هستند؛ از جمله اتصالات، برشکاری، سوراخ کاری، نشیمن ها و ترکیب با سایر اعضا. وقتی یک سایز در پروژه های متعدد امتحان خود را پس داده باشد، هم طراحی ساده تر می شود و هم احتمال خطای اجرایی کاهش پیدا می کند.
– تعادل مقاومت و وزن
پرکاربردترین سایزهای تیرآهن معمولا آن قدر کوچک نیستند که محدودیت عملکردی ایجاد کنند و آن قدر بزرگ هم نیستند که وزن مرده و هزینه اضافی تحمیل کنند. این تعادل، به ویژه در بازار ساختمان های شهری، عامل کلیدی انتخاب است.
نتیجه کلی این است که پرکاربردترین سایزهای تیرآهن عمدتا سایزهایی هستند که بیشترین هم پوشانی را با پروژه های متداول دارند و از نظر هزینه، تامین و اجرا بهینه تر هستند؛ به همین دلیل سایزهای 12، 14 و 16 در صدر مصرف قرار می گیرند و سایزهای 18 تا 24 بیشتر در پروژه های بزرگ و سنگین نقش دارند. در کنار عوامل فنی، متغیرهایی مانند قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، وضعیت ساخت و ساز و تغییرات فصلی نیز به طور مستقیم بر قیمت و تقاضا اثر می گذارند. انتخاب درست سایز تیرآهن، زمانی بهترین نتیجه را می دهد که هم الزامات طراحی رعایت شود و هم واقعیت های بازار و اجرا در نظر گرفته شود.
بیشتر بخوانید
تفاوت تیرآهن های ارزان و گران قیمت بازار چیست؟